เชื่อว่าไม่มีใครไม่เคย เครียด ไม่ว่าจะเป็นเด็กหรือผู้ใหญ่ ทุกคนต้องเคยเจอภาวะที่ทำให้เกิดความเครียดด้วยกันทั้งนั้น เพราะความเครียดเกิดจากความรู้สึก, ความคิด หรือภาวะอารมณ์ที่ทำให้รู้สึกไม่สบายใจ รู้สึกตกอยู่ในสถานการณ์ที่บีบคั้น กดดัน ซึ่งเกิดจากปัจจัยภายนอกและปัจจัยภายใน ซึ่งความเครียดที่เกิดจากปัจจัยภายนอกก็เช่น เรื่องงานที่ทำให้รู้สึกกดดัน, กำลังตกงาน, เกิดจากความสัมพันธ์ที่ติดลบ เช่น ความรักที่ไม่สมหวัง ขัดแย้งกับเพื่อน ครอบครัว คนรอบข้าง มีปัญหาด้านการเงิน หรืออยู่ในสภาพแวดล้อมที่ทำให้รู้สึกเครียด เป็นต้น ส่วนความเครียดจากปัจจัยภายในนั้น มักจะเกิดจากนิสัยส่วนตัวที่เป็นคนคิดมากและวิตกกังวลง่าย หรือจากสารเคมีในสมองไม่สมดุล ทำให้รู้สึกเครียดและเศร้าได้ง่าย รวมถึงกรรมพันธุ์ก็ทำให้คนคนนั้นเป็นคนที่เครียดง่ายได้เช่นกัน เช่น พ่อแม่มีนิสัยวิตกกังวลง่าย เครียดง่าย ขี้หงุดหงิด ลูกก็จะเรียนรู้และซึมซับสิ่งเหล่านี้มาด้วยนั่นเอง
ทำความเข้าใจ ความเครียด ก่อนไปกิน
8 อาหาร ลดเครียด
นอกจากที่เล่ามาแล้ว การเปลี่ยนแปลงฮอร์โมนของเด็กไปสู่วัยรุ่น, ผู้หญิงวัยใกล้หมดประจำเดือน, ผู้ชายวัยทอง ก็ทำให้เกิดความเครียด ความวิตกกังวล เกิดอารมณ์หงุดหงิดและโมโหง่าย ซึ่งเมื่อเกิดความ เครียดแล้ว แน่นอนว่าส่งผลกระทบต่อความคิด จิตใจ และสุขภาพร่าง กายอย่างแน่นอนซึ่งภาวะเครียดสะสมโดยไม่รู้ตัวนั้นเกิดขึ้นได้กับทุกคน และถ้าไม่รีบรักษาความ เครียดให้ถูกวิธี ก็อาจจะกลายเป็น โรคซึมเศร้าได้ โดยทางการแพทย์จะแบ่งความเครียดออกเป็น 3 ประเภทด้วยกัน คือ
1. ความเครียดที่เกิดขึ้นทันทีจากความกดดันในสถานการณ์ที่เฉพาะเจาะจง (Acute stress) เช่น ต้องตกอยู่ในสถานการณ์ที่ท้าทายหรือทำให้สะเทือนใจ, เดทไลน์ในการทำงาน เป็นต้น ซึ่งความเครียดในลักษณะนี้ปกติจะเกิดขึ้นแล้วหายไปเอง และกลับมาใช้ชีวิตตามปกติได้
2. ความเครียดที่เกิดจากการเจอกับเครื่องเครียดที่เกิดขึ้นทันทีหลายครั้ง ติดต่อกัน (Episodic acute stress) เช่น มีปัญหาเรื่องงานซ้ำๆ, กำลังตกงาน, เกิดการหย่าร้าง, ถูกไล่ออกจากบ้าน, ต้องย้ายถิ่นฐาน หรือมีปัญหาสุขภาพ เป็นต้น ซึ่งความ เครียดประเภทนี้จะนำไปสู่ภาวะเครียดที่ทำให้คนคนนั้นแสดงออกถึงความวิตกกังวลอย่างเห็นได้ชัด เช่น ใจร้อนและเร่งรีบไปทุกเรื่อง และ
3. ความเครียดความวิตกกังวลและความกดดันที่เกิดขึ้นต่อเนื่อง (Chronic stress) ความเครียดประเภทนี้เกิดจากการสะสมจนกลายเป็น “เครียดเรื้อรัง” และทำให้สุขภาพกายและสุขภาพใจย่ำแย่
ความเครียด ทำให้เกิดโรคอะไรได้บ้าง?
เรารู้กันดีอยู่แล้วว่า ‘ความเครียด’ นั้นไม่ดี ‘ความเครียด’ นั้นเปรียบเสมือนยาพิษที่ส่งผลร้ายทำลายสุขภาพกาย สุขภาพใจ และสุข ภาพจิต และ ‘ความเครียด’ ก็ทำให้เกิดโรคต่าง ๆ ตามมาอีกมากมาย จะมีอะไรบ้าง ไปดูกัน
1. โรคเครียดลงกระเพาะ ความเครียดที่สะสมเรื้อรัง จะทำให้ร่างกายหลั่งน้ำย่อยในกระเพาะอาหารออกมามากกว่าปกติทำให้เกิดอาการท้องอืด ลำไส้แปรปรวน และเกิดโรคกรดไหลย้อนได้
2. โรคนอนไม่หลับ ความเครียดทำให้ฮอร์โมนในร่างกายเกิดการเปลี่ยนแปลง และส่งผลต่อการนอนหลับเช่น นอนไม่หลับเลย หรือหลับไม่สนิท ทำให้ร่างกายอ่อนเพลีย สมองอ่อนล้า, โกรธง่าย, หงุดหงิดง่าย, ร้องไห้ง่าย,
ปวดหัว, ไม่มีสมาธิ, รู้สึกวิตกกังวล, ลำไส้ปั่นป่วน, ระบบย่อยอาหารมีปัญหา, ท้องเสีย, ใจสั่น, เกิดความดันโลหิตสูง ซึ่งคนที่มีความเครียดสะสม จะมีโอกาสเป็นโรคความดันโลหิตสูงมากกว่าปกติถึง 2 เท่า, ระบบภูมิคุมกันในร่างกายอ่อนแอ และเจ็บป่วยง่าย
3. โรคไมเกรน ความเครียดทำให้สารซีโรโทนินในสมองพร่องลง ส่งผลให้หลอดเลือดพองขยายและหดตัวมากกว่าปกติ จึงทำให้เกิดอาการปวดหัวไมเกรนนั่นเอง ใครเคยปวดหัวไมเกรนจะรู้ว่ามันทรมานมากขนาดไหน
4.โรคหัวใจ ความเครียดส่งผลต่อเลือดที่ไปเลี้ยงหัวใจ ทำให้เกิดโรคหลอดเลือดหัวใจ, ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ และยังมีโอ กาส หัวใจวายได้สูงอีกด้วย
5.โรคออฟฟิศซินโดรม การนั่งอยู่หน้าจอคอมพิวเตอร์เป็นเวลานาน โดยไม่ได้เปลี่ยนอิริยาบถเลย จะทำให้เกิดความเครียด ทำให้กล้ามเนื้อตึง กล้ามเนื้ออักเสบ และเกิดโรคอ้วนได้ด้วย เพราะการนั่งติดต่อกันเป็นเวลานานหลายชั่วโมงต่อวัน ร่างกายจะเผาผลาญพลังงานได้น้อยลง เพราะฉะนั้น ควรเปลี่ยนอริยาบถบ่อย ๆ ลุกเดินทุก ๆ 30 นาที และละสายตาจากจอเพื่อมองอย่างอื่น และพยายามมองออกไปไกล ๆ ให้ได้ทุก 15-20 นาที เพื่อถนอมสายตา
8 กลุ่มอาหาร เพื่อสุขภาพ ลดความเครียด เสริมความสุข
การรับประทานอาหาร คือหนึ่งในวิธีขจัดความเครียด ซึ่งอาหารหลายชนิดนั้น นอกจากจะมีคุณสมบัติช่วยลดความเครียด ช่วยทำให้อารมณ์ดีแล้ว ยังส่งผลดีต่อสุขภาพอีกด้วย วันนี้เรามี 8 กลุ่มอาหารแนะนำ ที่ช่วยลดความเครียดได้ เสริมความสุขด้วย และทำให้สุขภาพแข็งแรง มาดูกันสิว่าจะมีอะไรบ้าง
1. ข้าว แป้ง หรือธัญพืชไม่ขัดสี อาหารประเภทคาร์โบไฮเดรต จะช่วยเพิ่มระดับฮอร์โมน ‘เชโรโทนิน’ (Serotonin) ให้กับร่าง กาย โดยฮอร์โมนชนิดนี้จะทำให้เรารู้สึกผ่อนคลายและนอนหลับได้ง่ายขึ้น โดยข้าว แป้ง หรือธัญพืชที่ไม่มีการขัดสี ร่างกายจะใช้เวลาย่อยนาน ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดค่อย ๆ สูงขึ้นอย่างช้า ๆ ทำให้ร่างกายรักษาระดับของฮอร์โมนนี้ไว้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงช่วยให้ร่างกายรู้สึกสบาย ผ่อนคลาย ลดความตึงเครียดได้
2. กล้วย ถั่วเปลือกแข็ง อัลมอนด์ เนื้อสัตว์ และไข่ อาหารในกลุ่มนี้จะมีกรดอะมิโน ‘ทริปโตเฟน’ (Tryptophan) ที่เป็นสารตั้งต้นของการผลิตฮอร์โมน ‘เชโรโทนิน’ (Serotonin) สารสื่อประสาทที่ช่วยทำให้เรารู้สึกอารมณ์ดี จิตใจแจ่มใส ส่วนอัลมอนด์ยังช่วยบำรุงระบบประสาท ช่วยเพิ่มสมาธิ ช่วยระบบขับถ่ายและป้องกันท้องผูกได้ เพราะมีเส้นใยเยอะ และยังเหมาะเป็นของว่างสำหรับใครที่กำลังควบคุมน้ำหนักอีกด้วย
3. ส้ม ฝรั่ง อโวคาโด เมื่อร่างกายเกิดความเครียด ก็มีแนวโน้มที่จะเกิดอนุมูลอิสระสูงขึ้นด้วย ซึ่งกลุ่มผลไม้ที่อุดมไปด้วยวิตามินซีสูงเหล่านี้จะมีสารต้านอนุมูลอิสระที่จะช่วยซ่อมแซมร่างกายลดความดันโลหิตและลด ‘ฮอร์โมนคอร์ติซอล’ (Cortisol) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่เกิดจากความเครียดในส้มยังมีสรรพคุณช่วยบำรุงสายตา ป้องกันการเกิดโรคต้อกระจกและลดความเหนื่อยล้าของดวงตา ลดสภาวะความเครียดได้, อโวคาโด มีวิตามินซีและวิตามินบีสูง จะช่วยทำให้ระดับความเครียดในร่างกายลดลงได้รวดเร็วขึ้น และช่วยบำรุงระบบประสาทและเซลล์สมองอีกด้วย
4. ปลาแซลมอน เนื้อปลาแซลมอนถือเป็นอาหารลดความเครียดที่ดีมาก และยังช่วยให้นอนหลับได้ง่ายขึ้น ช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคซึมเศร้า ช่วยลดความเสี่ยงการเกิดโรคความจำเสื่อม และช่วยควบคุมน้ำหนักได้ดี
5.ชาเขียว มีสรรพคุณช่วยผ่อนคลายอารมณ์ ช่วยปรับสมดุลอารมณ์ ช่วยลดอาการปวดศีรษะ ช่วยระบายความร้อนจากศรีษะและเบ้าตาได้ และยังช่วยป้องกันการเกิดโรคซึมเศร้าได้ด้วย ในชาเขียวจะมีสาร ‘แอล-ธีอะนีน’ (L-theanine) ซึ่งเป็นโปรตีนที่ช่วยทำให้สมองผ่อนคลาย จึงช่วยลดความเครียดและความวิตกกังวลได้ดีนั่นเอง นอกจากนั้นยังมีสาร ‘อิพิแกลโลคาเทชิน แกลเลต’ (Epigallocatechin gallate) หรือ ‘EGCG’ ที่เป็นตัวช่วยในการลดความเหนื่อยล้าของร่างกายและจิตใจ ทำให้เรารู้สึกเบาสบาย รู้สึกผ่อนคลายมากขึ้น
6.ผักโขม, บรอกโคลี เป็นพืชผักที่อุดมไปด้วยแร่ธาตุ ‘แมกนีเซียม’ (Magnesium) จึงช่วยลดระดับความเครียดได้ ทำให้รู้สึกผ่อนคลาย และช่วยควบคุมความดันโลหิต นอกจากนี้ยังอุดมไปด้วยวิตามินซี จึงช่วยลดความดันและคอร์ติซอล ซึ่งเป็นฮอร์โมนแห่งความเครียดได้ นอกจากนั้น ผักโขมยังช่วยชะลอความเสื่อมของสมอง ลดความเสี่ยงการเกิดโรคความจำเสื่อมหรือโรคอัลไซเมอร์ และยังเหมาะกับผู้ที่กำลังลดน้ำหนัก ส่วนบรอกโคลี มีทั้งวิตามินบี 6 และ ‘กรดโฟลิก’ (Folic acid) ที่เป็นสารสำคัญในการลดภาวะซึมเศร้าอีกด้วย
7. ดาร์กช็อกโกแลต อุดมไปด้วย ‘ทีโอโบรมีน’ (Theobromine) ที่มีลักษณะคล้ายกาเฟอีน และ ‘ทีโอฟิลลีน’ (Theophylline) ทำให้รู้สึกผ่อนคลาย อีกทั้งยังมีฟีนิลเอทิลเอมีน (Phenethylamine) หรือ ‘PEA’ ที่ช่วยให้สารสื่อประสาททำงานได้ดีขึ้น และมี ‘กรดแกมมาแอมิโนบิวทิริก’ (Gamma-Aminobutyric acid) หรือ ‘GABA’ ที่ช่วยลดความวิตกกังวลลงได้ และยังเพิ่มการไหลเวียนของเลือดให้ไปเลี้ยงสมองได้มากขึ้น จึงช่วยเรื่องความจำที่ดีขึ้น โดยในระหว่างที่กำลังกินดาร์กช็อกโกแลต สมองจะหลั่งสารเอ็นดอร์ฟิน(Endorphine)หรือสารที่ช่วยบรรเทาความรู้สึกเจ็บปวดสารที่ทำให้เกิดความสุขออกมา ทำให้รู้สึกอารมณ์ดี ผ่อนคลาย และลดความเครียดได้
8.สาหร่ายเกลียวทอง หรือ สาหร่ายสไปรูลิน่า การรับประทานสาหร่ายเกลียวทองเป็นประจำในปริมาณที่เหมาะสมและเพียงพอ จะช่วยให้ร่างกายผลิตฮอร์โมน ‘เมลาโทนิน’ (Melatonin) หรือ ‘สารแห่งความสุข’ ซึ่งเป็นตัวช่วยที่ทำให้เรานอนหลับได้สบายหลับลึก หลับสนิท ช่วยลดความเครียดในสมองโดยในสาหร่ายสไปรูลิน่า 1 กรัม จะมี ‘ทริปโตเฟน’ (Tryptophan) สูงถึง 13.0 มิลลิกรัม ซึ่งเป็นสารตั้งต้นในการผลิตฮอร์โมน ‘เชโรโทนิน’ (Serotonin) หรือสารสื่อประสาทที่ช่วยทำให้เรารู้สึกอารมณ์ดี และมี ‘ไนอาซิน’ (niacin) ถึง 2.67 มิลลิกรัม เรียกว่ามีปริมาณ ‘เมลาโทนิน’ ที่เข้มข้นกว่าและสูงกว่าแหล่งอาหารประเภทเนื้อ, นม, ไข่, ปลา, ถั่ว และพืชผักผลไม้ชนิดอื่น และในสาหร่ายเกลียวทองยังอุดมไปด้วยโปรตีนคุณภาพสูงถึง 70 เปอร์เซนต์ ซึ่งมีมากกว่าแหล่งโปรตีนชนิดอื่น ๆ และเป็นโปรตีนที่ปราศจากคอเรสเตอรอล ย่อยง่าย ร่างกายดูดซึมไปใช้งานได้ดี และยังมีโปรวิตามินที่สามารถเปลี่ยนเป็นวิตามินเอได้ รวมถึงมีวิตามินที่ดีต่อร่างกายจำนวนมาก เช่น วิตามินบี1, บี2, บี5, บี6, บี12, วิตามินซี, เบต้าแคโรทีน, ธาตุเหล็ก, สังกะสี, แคลเซียม, แมกนีเซียม, ไขมันจำเป็น ‘แกมม่าไลโนเลนิก’ (Gamma Linolenic Acid) และมีกรดอะมิโนที่จำเป็นต่อร่างกายมากถึง 18 ชนิด ทำให้ร่างกายได้รับสารอาหารและแร่ธาตุครบถ้วน ส่งผลให้สุขภาพแข็งแรงจากภายใน เมื่อสุขภาพแข็งแรงแล้ว ก็จะส่งผลต่อสภาวะจิตใจให้ดีตามมาด้วย สาหร่ายเกลียวทองจึงเป็นตัวช่วยที่ดีที่สุดในการดูแลทั้งสุขภาพกาย และสุขภาพใจนั่นเอง
นอกจากการรับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพร่างกาย และช่วยลดความเครียดได้แล้ว ควรทำกิจกรรมอื่น ๆ เสริมไปด้วย เช่น การออกกำลังกายให้ได้สม่ำเสมอ เพราะจะช่วยกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งสารเอ็นดอร์ฟิน (Endorphin) ออกมา ทำให้รู้สึกผ่อนคลายและมีความสุขขึ้น หรือกิจกรรมที่ทำให้รู้สึกผ่อนคลายอื่น ๆ เช่น ดูหนัง ฟังเพลง ร้องเพลง ทำอาหาร ปาร์ตี้กับเพื่อน ทำสมาธิ ปรึกษาระบายสิ่งที่อยู่ในใจกับคนสนิทที่ไว้ใจได้ ปรับทัศนคติด้านลบของตัวเองให้เป็นบวกมากขึ้น เลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ชา กาแฟ และเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนในปริมาณมาก เพราะคาเฟอีนจะเป็นตัวเพิ่มความวิตกกังวล ทำให้นอนหลับยาก
การดูแลสุขภาพภายในและสุขภาพภายนอกให้แข็งแรงอยู่เสมอนั้น เป็นสิ่งที่เราทุกคนควรทำอย่างสม่ำเสมอ เพราะนอกจากจะมีชีวิตที่ยืนยาวบนพื้นฐานการปราศจากโรคแล้ว ยังทำให้ใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขอีกด้วย






