หลายคนอาจจะยังไม่รู้ว่า ช่วง ‘ฤดูฝน’ ที่สวยงามและชุ่มฉ่ำนั้น เป็นช่วงเวลาที่พาหะนำโรคทั้งหลายทำงานได้เป็นอย่างดี ไม่ว่าจะเป็น ‘เชื้อไวรัส’ และ ‘เชื้อแบคทีเรีย’ ซึ่ง 2 เชื้อโรคร้ายนี้ก็เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดโรคต่าง ๆ ตามมาโดยเฉพาะในผู้ที่ร่างกายมีภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น เด็ก ๆ ที่ร่างกายยังมีระบบภูมิคุ้มกันไม่สมบูรณ์และแข็งแรงเหมือนกับผู้ใหญ่ หรือในผู้สูงอายุ ในช่วงฤดูฝนและช่วงปลายฝนต้นหนาวนี้ คุณพ่อคุณแม่จึงควรระวังโรคอันตรายที่จะเกิดกับเด็ก ๆ มากเป็นพิเศษ เพราะเวลาเห็นเจ้าตัวเล็กทรมานจากการเจ็บป่วยนั้น คนเป็นพ่อแม่ก็ทุกข์ทรมานใจตามไปด้วย แต่หากเรามีความรู้ในการดูแลสุขภาพให้กับพวกเขาและทุกคนในครอบครัวได้ ก็จะเป็นเกราะป้องกันการเกิดโรคให้กับคนที่เรารักแต่เนิ่น ๆ
เพราะฉะนั้น สิ่งสำคัญที่สุดในการป้องกันการเผชิญเชื้อโรคร้ายต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัวก็คือ การดูแลรักษาสุขภาพร่างกายให้แข็งแรงอยู่เสมอ ซึ่งสุขภาพจะแข็งแรงและดีได้นั้น ก็มีปัจจัยพื้นฐานมาจากการดูแลตัวเองในด้านต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น การรับประทานอาหารที่ดี มีคุณภาพ ครบถ้วนตามหลักโภชนาการสารอาหาร 5 หมู่ และเพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย, ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอและอย่างเหมาะสม, พักผ่อนนอนหลับอย่างเพียงพอและถูกสุขลักษณะ และมีความฉลาดทางอารมณ์ หรือที่เรียกกันว่า “EQ” (Emotional Quotient) ซึ่งหนึ่งในปัญหาที่ทำให้คุณพ่อคุณแม่หนักอกหนักใจก็คือ เด็ก ๆ มักจะเลือกรับประทานอาหาร และจะไม่ชอบรับประทานพวกพืชผักผลไม้ หรือแม้กระทั่งนม เด็กบางคนแค่ได้กลิ่นก็ร้องไห้รอแล้ว ทำให้ร่างกายได้รับสารอาหารไม่ครบถ้วน หรือถึงขั้นขาดสารอาหารไปเลยก็มี โดยเฉพาะในเด็กเล็กวัย 3-4 ขวบ ซึ่งเป็นช่วงวัยที่กำลังพัฒนาสมอง และกำลังเหมาะสมในการเริ่มพัฒนา “IQ” (Intelligence Quotient) เพราะเป็นช่วงที่เด็ก ๆ จะช่างสังเกตและมีสมาธิจดจ่ออยู่กับสิ่งต่าง ๆ รอบตัว เริ่มคิดวิเคราะห์และใช้เหตุผลเป็นแล้ว วันนี้เราจึงมีเคล็ดไม่ลับที่จะช่วยให้เด็ก ๆ มีสุขภาพกายใจที่สมบูรณ์แข็งแรง รวมถึงพัฒนาการด้านสมองและสติปัญญาที่ดีเยี่ยมมาฝากกัน
ซึ่งโรคยอดฮิตที่มาพร้อมฤดูฝนและมักจะเกิดกับเด็ก ๆ ก็จะมี โรคไข้หวัดใหญ่, โรคไข้เลือดออก, โรคมือเท้าปาก, โรคอีสุกอีใส, โรคท้องเสียหรืออุจจาระร่วง และ โรคไอพีดีและปอดบวม ซึ่งโรคเหล่านี้ล้วนมีสาเหตุหลักมาจากการติดเชื้อไวรัสและแบคทีเรียทั้งนั้น และทั้ง 2 เชื้อร้ายนี้ก็มีหลากหลายสายพันธุ์ด้วยกัน ซึ่งแต่ละสายพันธุ์ก็จะทำให้เกิดโรคแตกต่างกันไป วันนี้เราจะพามาทำความรู้จักกับเชื้อไวรัสที่ชื่อ “RSV” (Respiratory syncytial virus) เชื้อไวรัสวายร้ายที่ส่งผลอันตรายต่อสุขภาพของเด็ก ๆ ได้อย่างง่ายดาย และแม้อาการจะเหมือนเป็นไข้หวัดธรรมดาทั่วไป แต่ถ้าปล่อยเอาไว้ไม่รีบพบแพทย์เพื่อทำการรักษา ก็จะส่งผลอันตรายถึงชีวิตได้เช่นกัน และอีกเรื่องสำคัญที่คุณพ่อคุณแม่ต้องรู้ก็คือ ในปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนที่ใช้ป้องกันหรือยารักษาโรคจากการติดเชื้อไวรัส RSV ได้โดยตรง โดยแพทย์จะเน้นรักษาตามอาการที่เกิดกับผู้ป่วยเป็นหลัก
ไวรัส RSV คืออะไร?
ไวรัส RSV เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดโรคทางเดินทางหายใจทั้งส่วนบนและส่วนล่าง สามารถติดเชื้อได้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ โดยเฉพาะผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันร่างกายต่ำ และเจ้าไวรัส RSV ยังสามารถแพร่เชื้อได้รวดเร็วและง่ายมากอีกด้วย โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝน ซึ่งจากข้อมูลของสาธารณสุขพบว่า มีเด็กป่วยจากโรคนี้เข้ารับการรักษาพร้อมกันเป็นจำนวนมาก ซึ่ง RSV เป็นเชื้อไวรัสที่มีสาเหตุมาจากไข้หวัด, หลอดลมอักเสบ และมักจะทำให้เกิดโรคหลอดลมฝอยอักเสบในเด็กเล็กตามมาด้วย ซึ่งอาการก็จะคล้ายเป็นไข้หวัดทั่วไปแต่มีความรุนแรงมากกว่า เด็ก ๆ ที่เป็นโรคนี้จึงมีอาการหอบเหนื่อยหรือมีภาวะปอดอักเสบร่วมด้วย มักจะเกิดในเด็กเล็กที่มีอายุต่ำกว่า 3 ปี และพบว่าจะมีอาการรุนแรงในเด็กเล็กที่มีอายุน้อยกว่า 1 ปี, เด็กที่คลอดก่อนกำหนด, เด็กที่เป็นโรคหัวใจ หรือโรคปอดร่วมด้วย และอย่าคิดว่าไวรัส RSV จะทำอันตรายเฉพาะกับเด็กเล็กเท่านั้นนะ เพราะในผู้สูงอายุที่ระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายต่ำลงก็มีอาการรุนแรงได้เช่นเดียวกัน
ไวรัส RSV แพร่กระจายอย่างไร และนานแค่ไหน?
การแพร่กระจายของเชื้อไวรัส RSV จะคล้ายกับไวรัสอีกหลายชนิด คือผ่านสารคัดหลั่งต่าง ๆ ในร่างกายเรา ไม่ว่าจะเป็นน้ำมูก น้ำลาย ละอองจากการไอจาม โดยผ่านเข้าทางปาก จมูก และเยื่อบุตา โดยเชื้อจะอยู่บนพื้นผิวสิ่งของต่าง ๆ ได้นานตลอดวัน และจะอยู่บนมือได้นานอย่างน้อย 30 นาที ในกรณีที่ไม่มีการทำความสะอาด และผู้ที่ติดเชื้อไวรัส RSV จะสามารถแพร่กระจายได้นาน 3-8 วัน โดยผ่านสิ่งเหล่านี้จากผู้ป่วยที่ติดเชื้อไวรัส RSV แล้ว
- จากการไอจาม
- จากการสัมผัสน้ำมูก น้ำลายของผู้ป่วยที่ติดเชื้อไวรัส RSV
- จากการสัมผัสสิ่งของต่าง ๆ ที่เปื้อนน้ำลาย น้ำมูกของผู้ป่วยที่ติดเชื้อไวรัส RSV เช่น ของเล่น ภาชนะ เฟอร์นิเจอร์
อาการของผู้ติดเชื้อไวรัส RSV เป็นอย่างไร?
อย่างที่บอกว่าอาการจะคล้ายไข้หวัดทั่วไป ในเด็ก ๆ จะมีระยะฟักเชื้อประมาณ 5 วัน โดยในช่วง 2-4 วันแรกจะมีอาการคล้ายไข้หวัด ซึ่งถ้าไม่รุนแรงก็สามารถรักษาให้หายได้ภายใน 1-2 สัปดาห์ แต่หากปล่อยให้อาการรุนแรงก็จะทำให้เกิดการอักเสบของส่วนต่าง ๆ ในร่างกายตามมา ไม่ว่าจะเป็นหลอดลมฝอยอักเสบ, กล่องเสียงอักเสบ, โรคปอดบวมหรือปอดอักเสบ, มีไข้สูงและมีอาการคล้ายเป็นหอบหืด ซึ่งคุณพ่อคุณแม่สามารถสังเกตอาการเบื้องต้นของเด็ก ๆ ที่อาจจะมีความเสี่ยงในการติดเชื้อไวรัส RSV ได้ดังนี้
- มีไข้ ไอ จาม และมีน้ำมูกคล้ายเป็นไข้หวัด ในบางรายมีไข้สูง ไอจนอาเจียน
- มีภาวะหายใจลำบาก เหนื่อยหอบ หายใจมีเสียงครืดคราด เวลาหายใจเสียงดังวี้ด มีเสมหะในลำคอ
- ได้ยินเสียงปอดดังผิดปกติ
- รับประทานอาหารได้น้อยลง ซึมลง ปากซีดเขียว
- ร้องกวน งอแง
ป้องกันการติดเชื้อไวรัส RSV และไม่แพร่เชื้อไปสู่ผู้อื่นได้อย่างไร?
- หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดหรือสัมผัสกับผู้ที่มีอาการป่วยทุกรูปแบบ
- หลีกเลี่ยงให้ผู้อื่นสัมผัสกับตัวเด็ก เล่นกับเด็ก เช่น การจับแก้ม หอมแก้ม สัมผัสมือ เป็นต้น
- หลีกเลี่ยงสถานที่แออัด หรือสถานที่ ๆ มีเด็ก ๆ อยู่รวมกันเป็นจำนวนมาก เพราะโดยทั่วไปเด็กมักจะรับเชื้อรวมถึงแพร่เชื้อจากศูนย์เลี้ยงเด็ก, โรงเรียน, สนามเด็กเล่นที่ใช้ของเล่นและเครื่องเล่นร่วมกัน เป็นต้น
- หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดกับควันบุหรี่ โดยเฉพาะในผู้ที่ติดเชื้อไวรัส RSV แล้ว เพราะจะทำให้เกิดอาการรุนแรงมากขึ้น
- ควรหมั่นล้างมือให้สะอาดบ่อย ๆ และถูกสุขอนามัย และควรสอนเด็ก ๆ ล้างมือได้อย่างถูกต้อง รวมถึงการใช้เจลแอลกอฮอล์ทุกครั้งที่สัมผัสสิ่งของต่าง ๆ โดยเฉพาะสิ่งของที่อยู่นอกบ้าน
- หมั่นทำความสะอาดข้าวของเครื่องใช้ภายในบ้านให้สะอาดอยู่เสมอ
- หลีกเลี่ยงการพาเด็ก ๆ ที่ป่วยออกไปนอกบ้าน และแยกข้าวของเครื่องใช้ออกจากคนปกติ
- ควรปิดปากปิดจมูกเวลาไอจาม และสวมหน้ากากอนามัยที่ได้มาตรฐานทุกครั้งที่ออกนอกบ้าน
- ระวังไข้สูงเกิน 39 องศาเซลเซียส เพราะจะทำให้อาการรุนแรงมากขึ้น ทำให้ระบบทางเดินหายใจล้มเหลวและอาจเสียชีวิตได้
เทคนิคเสริมสุขภาพกาย-ใจ-สมอง-อารมณ์ให้เจ้าตัวน้อยสนุกตามวัยได้อย่างสมบูรณ์แบบ
- ดูแลสุขภาพกายของเด็ก ๆ ให้สะอาดอยู่เสมอ เพราะจะทำให้เด็ก ๆ อารมณ์ดี พร้อมเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ และเล่นสนุกสนานได้ตามวัย การที่พวกเขารู้สึกไม่สบายตัว จะเกิดการงอแง หงุดหงิด และขาดสมาธิ
- เลือกอาหารที่จะช่วยเสริมพลังสมอง จะทำให้พวกเขามี IQ ดี และ EQ เด่น โดยมี 5 กลุ่มอาหาร ดังนี้
กลุ่มข้าวและธัญพืช : ควรเลือกข้าวขัดสีน้อย เพราะมีประโยชน์สูง เช่น ข้าวกล้อง ข้าวไรซ์เบอร์รี ที่ให้พลังงานสูง ส่วนธัญพืชนั้นอุดมไปด้วยโปรตีน วิตามิน แร่ธาตุ และใยอาหารสูง จะช่วยบำรุงระบบประสาท ในมื้อเช้าควรชวนให้เด็ก ๆ รับประทาน เช่น ขนมปังโฮลวีต ซีเรียลโฮลเกรน เป็นต้น
กลุ่มเนื้อสัตว์ : แหล่งโปรตีนสูงที่ดีสำหรับเด็ก ๆ จะช่วยเสริมสร้างกล้ามเนื้อให้พัฒนาได้อย่างเต็มที่ และซ่อมแซมกล้ามเนื้อที่สึกหรอจากการทำกิจกรรมต่าง ๆ ของวัยซน เช่น เนื้อหมู เนื้อไก่ ไข่ เป็นต้น และควรเลือกชนิดไม่ติดมันเลยหรือติดมันน้อยที่สุด ส่วนพวกอาหารทะเลก็ควรเสริมให้เด็ก ๆ ด้วยเช่นกัน เพราะเป็นแหล่งโอเมก้า 3 ที่มีส่วนช่วยในการบำรุงระบบประสาทและสมอง เช่น ปลาแซลมอน ปลากระพง เป็นต้น
กลุ่มไขมัน : แหล่งพลังงานและสร้างความอบอุ่นให้แก่ร่างกาย และมีกรดไขมันที่จำเป็นต่อระบบประสาทจ ซึ่งไขมันจะช่วยในการละลายและดูดซึมวิตามินได้อย่างมีประสิทธิภาพอีกด้วย จะมีในอาหารจำพวกเนื้อสัตว์และพืชผัก ซึ่งเด็ก ๆ ควรได้รับไขมันดีจากทั้งสัตว์และพืช เช่น ปลาทะเลน้ำลึก, สาหร่ายสไปรูลิน่า หรือสาหร่ายเกียวทอง, อะโวคาโด, น้ำมันมะพร้าว น้ำมันดอกคาโนล่า เป็นต้น
กลุ่มผักและผลไม้ : อุดมไปด้วยวิตามิน แร่ธาตุ และไฟเบอร์จำนวนมากและหลายชนิด ช่วยเสริมภูมิคุ้มกันให้แก่ร่างกาย ทำให้ไม่เจ็บป่วยง่าย มีสารต้านอนุมูลอิสระทำให้ผิวพรรณของเด็ก ๆ นุ่มชุ่มชื้น ช่วยเรื่องระบบขับถ่ายให้ทำงานเป็นปกติ ปกติเด็กส่วนใหญ่จะไม่ค่อยชอบรับประทานพืชผักผลไม้อยู่แล้ว จึงมีข้อแนะนำให้เลือกผักผลไม้ที่มีสีสันสดใส กลิ่นหอม หรือไม่มีกลิ่นฉุน ส่วนผลไม้ให้เลือกรสออกหวานอมเปรี้ยวหน่อย ๆ เช่น ส้ม, แอปเปิ้ล, กีวี่ และฝรั่ง รวมถึงพวกตระกูลเบอร์รีทั้งหลาย เพราะจะช่วยบำรุงเรื่องสายตาให้กับเด็ก ๆ ในวัยที่ต้องเรียนรู้อีกด้วย เช่น สตรอว์เบอร์รี, บลูเบอร์รี และ ราสเบอร์รี เป็นต้น รวมถึงการทำเมนูที่มีส่วนผสมของผักลงไปแบบเนียน ๆ หรือตกแต่งหน้าตาอาหารให้สวยงามน่ารัก ดึงดูด ก็จะช่วยให้เด็ก ๆ สนใจอยากรับประทานมากขึ้น
กลุ่มนม โยเกิร์ต ชีส : จะให้แคลเซียมสูง ซึ่งจะไปเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับกระดูกและฟัน มีโพรไบโอติกช่วยบำรุงลำไส้และระบบขับถ่าย เด็ก ๆ จะรู้สึกสบายท้อง ซึ่งเมื่อสบายตัวสบายท้องแล้วก็จะอารมณ์ดีและพร้อมเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ที่อยู่รอบตัว เช่น นมรสจืด, โยเกิร์ตรสธรรมชาติ และควรเน้นที่รสธรรมชาติ ไม่ปรุงแต่งรสหวาน เพราะเด็ก ๆ จะได้ไม่ติดรสหวานนั่นเอง และถ้าเด็ก ๆ อยากกินขนม ซึ่งเป็นเรื่องปกติสำหรับเด็กทั่วไป แนะนำให้คุณแม่เลือกเป็นถั่วชนิดต่าง ๆ แทน เพราะมีแคลอรีต่ำ เช่น ถั่วลิสง อัลมอนด์ วอลนัท แมคคาเดเมีย เป็นต้น - ชวนเด็ก ๆ ทำกิจกรรมเพื่อพัฒนา EQ (Emotional Quotient) หรือ ความฉลาดทางอารมณ์ เช่น การใส่ใจพูดคุยกับเด็ก ๆ บ่อย ๆ และฟังทุกครั้งที่พวกเขาถามหรืออยากจะพูดคุยกับเรา, ชวนทำอาหารโดยให้พวกเขามีส่วนร่วม เช่น การไปหยิบสิ่งของให้, การช่วยเด็ดผัก หรือล้างผลไม้ เป็นต้น หรือชวนลูกวาดภาพระบายสีด้วยกัน, ชวนร้องเพลง ฟังเพลง ฝึกเล่นดนตรี, ออกกำลังกาย หรือแม้แต่การออกไปเที่ยวนอกบ้าน เพื่อช่วยให้ลูกได้เรียนรู้มากขึ้น เพราะการที่เด็ก ๆ มี EQ ที่ดีนั้น จะทำให้อารมณ์ดี, มองโลกในแง่ดี, รู้จักควบคุมอารมณ์ได้ดี, มีเหตุผล, เห็นอกเห็นใจผู้อื่น, สามารถปรับตัวกับสภาพแวดล้อมใหม่ได้ดี และสามารถแก้ไขปัญหาที่เจอได้อย่างมีสติ
ซึ่งนอกจากคุณพ่อคุณแม่ต้องดูแลสุขภาพกายใจให้ลูก ๆ เป็นเด็กที่สมบูรณ์แข็งแรงแล้ว สิ่งสำคัญที่ต้องใส่ใจไม่น้อยไปกว่ากันก็คือ จะต้องดูแลสุขภาพตัวเองให้แข็งแรงเพื่อพร้อมสำหรับการดูแลเด็ก ๆ ไปพร้อมกันด้วย “บุญสมฟาร์ม สาหร่ายเกลียวทอง” ขอส่งความห่วงใยและปราถนาดีให้กับทุกครอบครัว เราอยากเห็นทุกคนมีสุขภาพดี และมีชีวิตยืนยาวอย่างมีความสุข






